बंद पाळणे: एक कळणे

 - डॉ. सुधीर रा. देवरे

         काही वर्षांपूर्वीची ही गोष्ट आहे. शिक्षणासाठी मी माझ्या मित्रासोबत एका शहरात खोली घेऊन राहत होतो. त्यावेळी एका राजकीय पुढार्याची हत्या झाली. शहरात अचानक बंद पाळण्यात आला. सगळीकडे शुकशुकाट. संध्याकाळी आमची मेस उघडली नाही. सर्व हॉटेली बंद. सर्व वाहने बंद. कुठून काहीही मिळत नव्हते. कुठून कुठेही जाता येत नव्हते. ही घटना अचानक घडल्यामुळे खाण्यासाठी आधी काही आणून ठेवण्याचा प्रश्नच नव्हता. आम्ही त्या रात्री उपाशी राहिलोत.

         अशीच एकदा दंगल झाली आणि कर्फ्यू लागला. यावेळीही आम्हाला खोलीतून बाहेर पडता आले नाही. आम्ही दिवसभर उपाशी राहिलोत. परवा 18 नोव्हेंबर 2012 या तारखेच्या रविवारी संध्याकाळी पुण्याहून मला एका विद्यार्थ्याचा फोन आला की, संपूर्ण पुणे बंद आहे. आज आम्हाला संपूर्ण दिवस उपवास करावा लागला आणि रात्रीही तसेच राहावे लागेल. दुसर्या दिवशी म्हणजे 19 तारखेला या विद्यार्थ्यांची महत्वाची परीक्षा होती. पुण्याला ही परिस्थिती तर मुंबईला अशा बाहेर जेवणार्या लोकांचे किती हाल झाले असतील? एखाद्या व्यक्तीची हत्या होणे जितके वाईट वा नैसर्गिक मृत्यूचा शोक पाळणे जितके रास्त, तेवढेच एखाद्या सामान्य माणसाला वा विद्यार्थ्याला वेळेवर जेवण मिळणेही गरजेचे आहे. बंदमुळे आर्थिक नुकसान किती होते हा नंतरचा भाग.

         टीव्ही समोर बसून जेवण करत, नाष्टा करत वा चहा पित बंद एनजॉय करत शोकयात्रा बघणे वेगळे आणि बंदमुळे उपाशी पोटी घरादारापासून लांब अडकून पडणे वेगळे. ज्यांनी कोणी असे अनुभव आपल्या आयुष्यात घेतले असतील त्यांच्या बंद विषयीच्या प्रतिक्रिया ऐकून पहाव्यात.

         अशा पार्श्वभूमीवर सोमवारी 19 नोव्हेंबर 2012 ला एक घटना कळली: रविवारच्या बंद विरूध्द एका मुलीने फेसबुकवर कॉमेंट केली म्हणून तिला व त्या कॉमेंटला लाइक करणार्या तिच्या मैत्रिणीला पोलिसांनी अटक केली. पालघर येथील साहीन फारूक धाडा असे या मुलीचे नाव असून लाइक करणारी रितू श्रीनिवासन नावाची तिची मै‍त्रिण आहे. (आता एखादी कॉंमेंट लाइक करतानाही शंभरदा विचार करावा लागेल.)

         बंदला विरोध करणे हा गुन्हा नाही. बंदचा आदेश देणे हा मात्र गुन्हा आहे. बंद पाळू नये असे कोणी आवाहन करणे हा कधीही गुन्हा होऊ शकत नाही. आज कोणाच्या भावना नेमक्या कशाने दुखावतील ते काही सांगता येत नाही.

-         डॉ. सुधीर रा. देवरे

            sudhirdeore29@rediffmail.com

      इंटरनेट ब्लॉगचा पत्ता: http://sudhirdeore29.blogspot.in/

         

एक कलंदर माणूस

                                                -         डॉ. सुधीर रा. देवरे

         कोणी वाघाची उपमा दिली, कोणी सिंहाची तर कोणी सम्राटाची. पण ते एक कलंदर व्यक्तीमत्व म्हणूनच मला जास्त भावत होते. बाळासाहेब ठाकरे हे खरे तर एक कलावंत. व्यंगचित्रकार म्हणून ते महाराष्ट्राला आधी परिचित झाले. व्यंगचित्रकार, पत्रकार, एक संघटना संस्थापक आणि राजकीय व्यक्ती यातून ते व्यंगचित्रकार म्हणजेच एक कलावंत म्हणून जास्त प्रमाणात आविष्कृत होत असत.

         याच कारणामुळे असेल कदाचित अभिनेते, खेळाडू, गायक, लेखक यातील बरेच लोक त्यांना पुजनिय स्थानी मानत असत. लता मंगेशकर ते सचिन तेंडुलकर पर्यंतच्या व्यक्ती त्यांच्यासाठी गहिवरतात आणि पु. ल. देशपांडे –वसंत बापट यांच्यासाठीही ते आदरस्थानी होते.

         बाळासाहेबांच्या राजकीय प्रतिक्रिया अथवा त्यांची भाषणे हे एखाद्या कसलेल्या राजकीय व्यक्तीचे वाटण्यापेक्षा एक व्यंगचित्रकार आपल्या ब्रशच्या फटकार्यातून नेमक्या व्यंगावर बोट ठेवतो, तसे असत. ते व्देषातून बोलतात असे वाटण्यापेक्षा आपल्या तळमळीतून भावना व्यक्त करतात हे लक्षात येई. मार्मिक टिपणी करणे यापुरते त्यांचे बोलणे मर्यादित असे. कोणावर आसूड ओढणे हा त्यांचा उद्देश नसायचा.

         शिवसेना मुंबईतच नव्हे तर महाराष्ट्रभर वाढली आणि नंतर देशाच्या काही भागातही. याला कारण बाळासाहेबांची शैली जशी महत्वाची होती तशी संघटनेच्या नावात छत्रपती शिवरायांची प्रतिमा चपखल वापरणे ही कल्पकताही सहायभूत ठरली.

         बाळासाहेबांना भावपूर्ण श्रध्दांजली.

-         डॉ. सुधीर रा. देवरे

            sudhirdeore29@rediffmail.com

      इंटरनेट ब्लॉगचा पत्ता: http://sudhirdeore29.blogspot.in/

         

तिकडे कोण आहे ?

                                  - डॉ. सुधीर रा. देवरे
 

http://sudhirdeore29.blogspot.in/

         सुप्रसिध्द आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे साहित्यिक विलास सारंग हे मूळचे मराठी असल्याने त्यांनी मराठीतही बरेच लिखाण केले आहे. आपल्या सोलेदाद या कथासंग्रहात त्यांनी टेलिफोनवर एक कथा लिहि‍लीय. या कथेचा गोषवारा असा: या कथेचा नायक एका खोलीत बंदिस्त आहे. त्या खोलीत एक रिसिव्हर ऑफ टेलिफोन असून त्या रिसिव्हरवर तो कायम वावरतो, इतका तो नायक लहान आहे. (लहान असणे हे येथे प्रतिकात्मक आहे. यंत्राच्या आहारी गेलेला माणूस, म्हणून तो लहान व यंत्र मोठे.) माऊथपिस मधून हॅलो केल्यावर तिकडून कोणी बोलतं का ते ऐकण्यासाठी तो एअरपिसकडे पळत येतो आणि उत्तर ऐकतो. पुन्हा बोलण्यासाठी माऊथपिसकडे येतो. त्याच्याशी तिकडून कोणीतरी केव्हातरी बोलतं. काही वेळा कोणी बोलत नाही. असे करून थकला की तो रिसिव्हरवर झोपून जातो. बस एव्हढचं त्याचं आयुष्यभर काम. आणि एक दिवस तो या टेलिफोनवरच मरून पडतो.

         ही कथा ज्यावेळी म्हणजे ज्या काळी विलास सारंग यांनी लिहिली तेव्हा भारतात मोबाइल फोन नव्हते. टेलिफोनही क्वचित होते, घरोघरी नव्हते. फेसबुकचा शोध तर फार अलिकडचा म्हणजे पाच सहा वर्षांपूर्वीचा, पण तेव्हा सर्रास इंटरनेटही वापरले जात नव्हते. म्हणून चॅटींगचा प्रश्नच नव्हता. ज्यांच्याकडे टेलिफोन होता तेही त्यावळी गप्पा मारण्यासाठी टेलिफोचा वापर करत नसावीत. अशा काळी आजच्या चॅटिंग विश्वावर प्रकाश पडावा इतकी महत्वपूर्ण गोष्ट त्यांनी लिहिलीय.

         आज संपूर्ण जग आंतरजालाने जोडले गेलंय. घरबसल्या आपण अमेरिकेतल्या माणसाशी समोर बसल्यासारखे बोलू शकतो. माणसाला आपल्या माणसाशी सहेतूक बोलण्याची जशी ओढ असते तशी अनोळखी माणसाशी अहेतूक मैत्री करायलाही आवडते. आजच्या आपल्या आजूबाजूच्या या प्रचंड गर्दीतही माणूस एकटा पडत चालला. त्याला प्रत्यक्ष नसले तरी आभासी नाते जोडावेसे वाटते. या जाळ्यात तो दिवसेंदिवस अडकत चाललाय. आज असे अनेक लोक दिसतील की दिवसातील बारा बारा तास नेटवर सापडतात. ते कशासाठी, हे त्यांनाही माहीत नाही. इतके तास केवळ चॅटींग मध्ये जे लोक घालवत असतील त्यांना हे व्यसन जडले असे म्हणायला जागा आहे. पण जे लोक बिझी आहेत ते ही काम करून थकव्याचा निचरा करण्यासाठी ‍िदवसातून एक तास का होईना चॅटिंग- सर्फींग करत राहतात. याचे कारण तिकडे - पलिकडे त्या आभासी जगात कोण आहे? हे जाणून घेण्याची ओढ माणसाला उपजत असते. या अनोळखी व्यक्तींशी गप्पा मारण्यात त्याला आनंद मिळू शकतो. यातून कोणतीही उत्पादकता नाही, काहीच हाती लागण्याची शक्यता नाही, प्रत्यक्ष जीवनात यातला कोणी भेटत नाही, हे त्याला माहीत असूनही यातून केवळ आभासी का होईना माणसे माणसांना अजमावण्याचा प्रयत्न करत राहतात. ही बाब ठराविक मर्यादेपर्यंत नैसर्गिक मानली तरी तिचे रूपांतर व्यसनात होणारच नाही याची खात्री कोणाला देता येत नाही. या यंत्राच्या आहारी गेलेला माणूस लहान तर यंत्र मोठे होत जाते. आणि हे साधन म्हणजे यंत्र त्याच्यावर हुकूमत गाजवू लागते.

         विशिष्ट हेतू मनात ठेऊन चॅटींग करणारे, वड्याचे तेल वांग्यावर काढण्यासाठी ब्लॅक मेल करणारे आणि समोरच्याशी आपली वेव्हलेंग्थ – तार न जुळण्यामुळे गैरसमजातून मनस्ताप देणारे अनुभवही आपल्याला येऊ शकतात. अशा वेळी हे सोशल नेटवर्कींग, अनसोशल नेटवर्कींग वाटू लागते.

-         डॉ. सुधीर रा. देवरे

            sudhirdeore29@rediffmail.com

माझी एअर होस्टेज फ्रेंड- एक गोष्ट

-         डॉ. सुधीर रा. देवरे

         काही दिवसांपूर्वी मला एका स्त्री आयडीची फ्रेंड रिक्वेस्ट आली. ती मी स्वीकारली. प्राथमिक चॅटींग झाल्यानंतर मी विचारले की, आपण काय करता आणि कुठे असता. उत्तर मिळाले, इंग्लडला असते आणि एअर होस्टेज आहे. कुठल्या एअरलाइन कंपनीत असे विचारले तर उत्तर मिळाले की, हा प्रश्न पर्सनल आहे मी सांगणार नाही. आयडीत फक्त नाव होते, आडनाव नव्हते. म्हणून मी आडनाव विचारले. उत्तर मिळाले की, हा प्रश्न सुध्दा पर्सनल आहे. इंग्लड मध्ये आपल्यासोबत कोण राहतं विचारल्यावर उत्तर आलं की, मी अनमॅरिड आहे म्हणून एकटीच राहते. आपले भारतातले गाव कोणते असं विचारल्यावर चेन्नई उत्तर मिळालं. चेन्नईत राहून मराठी? असं म्हटल्यावर मी मूळची पुण्याची हे स्पष्टीकरण आलं.

         दोन दिवसानंतर मला विचारण्यात आलं की तुम्ही दिवसभर ऑनलाइन का येत नाहीत. मी म्हणालो, मी ‍िबझी असतो म्हणून फक्त संध्याकाळी 6 ते 7 या वेळेत ऑनलाइन असतो, पण रोज असतोच असे नाही. मला त्यांनी सुचवलं, मग आपण एसेमेस ने बोलायचं का, पण फक्त एसेमेस नेच बोला. मी‍ ‍िबझी असल्यामुळे फोन मुळीच करायचा नाही, असं मला बजावण्यात आलं. मी हो म्हणालो. मला त्यांनी त्यांचा मोबाइल नंबर दिला. मी तो नोट करून घेतला. माझ्याकडे नंबर मागितला. मी दिला.

         ऑफ लाइन झाल्यानंतर माझ्या मोबाइलवर मला एक मेसेज आला. मी मॅसेजने लगेच उत्तर पाठविले. आंतरराष्ट्रीय एसेमेस म्हणून माझ्या बॅलन्स मधून 5 रूपये वजा व्हायला हवे होते. मात्र फक्त 60 पैसे वजा झाले. मला पहिली शंका आली. नंतर मला त्यांचे खूप एसेमेस यायला लागले. ते वाचून कोणतीही महिला असे एसेमेस पुरूषाला पाठवू शकेल का अशी मला शंका यायला लागली, असे ते एसेमेस होते.

         एके दिवशी मी माझ्या दुसर्या मोबाइलवरून या नंबरला कॉल करायचे ठरवले. जो नंबर मी त्यांना दिलेला नव्हता. हा माझा नंबर पोष्टपेड असून त्याला एसटीडी आणि आयएसडीची सुविधा नाही. म्हणून या नंबरवरून आंतरराष्ट्रीयच नव्हे तर महाराष्ट्राबाहेरही कॉल लागू शकत नाहीत. पण ह्या नंबरला मी कॉल करताच चक्क रिंग गेली. मी कॉल कट केला. म्हणजे ही व्यक्ती इंग्लड मध्ये नसून महाराष्ट्रात होती. थोड्या वेळाने याच नंबरवरून मला कॉल आला. मी अँटेंड करताच पुरूषाचा आवाज आला, कोणाचा नंबर आहे हा. मी म्हणालो, आपल्याला कोण हवय? म्हणाला, मला मिस कॉल होता. म्हटलं, राँग नंबर लागला होता.

         दोन दिवसानंतर ऑनलाइनवर ती व्यक्ती माझ्याशी बोलू लागली. तेव्हा मी म्हटलं, तुम्ही पुरूष असून स्त्री च्या नावाने का वावरता? पाच मिनिटपर्यंत मला उत्तर आले नाही. नंतर अतिशय उध्दटपणाचे मॅसेज येऊ लागले. मी म्हटलं, तुमच्या मोबाइलवर मी फोन केला तर माझ्याशी एक पुरूष बोलला. पुन्हा पाच मिनिटांनी उत्तर आले, तो माझा नवरा होता. मी म्हणालो की, तुम्ही अनमॅरिड आहात असे मला सांगितले होते. उत्तर आले, मी तेव्हा खोटे सांगितले. कुठे आहेत आता तुमचे मिस्टर? उत्तर, माझ्याजवळ बसलेत. मी म्हणालो, तुम्ही इंग्लड मध्ये आहात तर तुमचा कॉल लोकल पध्दतीने कसा लागला? उत्तर मिळाले, माझे मिस्टर इंडियात आले आहेत आणि माझा मोबाइल त्यांच्या जवळ आहे. मी म्हटलं, इंडियात असताना ते इंग्लड मध्ये तुमच्याजवळ कसे बसलेत? काही मिनिटांनंतर अर्वाच्य उत्तर आले, तुम्ही तुमचे थोबाड बंद करता का? मी तुम्हाला पाहून घेईन...

         आणि मी ही घटना कोणाजवळ बोलतो की काय या भीतीने घाईगडबडीत ती व्यक्ती कोणताही आगापिछा नसलेले कुठेतरी आरोपाचे शस्त्र परजू शकते- आरोप पोस्ट करू शकते.

         कोणाला कोणाचं आकर्षण वाटावे हे जसे आपल्या हातात नाही तसे त्या व्यक्तीच्याही हातात नाही. गे असणे अथवा तृतीय पंथी असणे, आपण नैसर्गिक समजत असलो तरी त्यात पुन्हा मनोरूग्ण असणे ही वेगळी बाब आहे. हा एक आजार आहे. अशा व्यक्तीने मानसोपचार तज्ञाकडे जाऊन सल्ला घेणे योग्य. असे सांगण्यासाठीच मी फोन झाल्यानंतरही चॅटींग सुरू ठेवली होती, परंतु त्या व्यक्तीने मला ती संधीच मिळू दिली नाही. (कदाचित ही व्यक्ती मूळात स्त्री सुध्दा असू शकते पण वारंवार खोटे बोलल्यामुळे व मोबाईलवर पुरूषी आवाज आल्यामुळे मी शंका घेतली.) आरोप करण्यासाठी कोणत्याही पुराव्यांची गरज नसते म्हणून उठसूठ कोणावर आरोप करणे योग्य नव्हे. आपल्याला शंभर चांगले मित्र भेटतात, त्यात कधीतरी असाही एखादा मित्र भेटतो. त्याला आपला इलाज नाही. त्याला आपण समजून घेतले पाहिजे.

         (या मजकुरातून मला कोणाचीही बदनामी करायची नाही म्हणून मी या मजकुराला एक गोष्ट म्हणतोय. पण कोणाला ही गोष्ट आपल्यावर आहे असे वाटले तर तो केवळ योगायोग नसावा. सॉरी. समजावा.)

-         डॉ. सुधीर रा. देवरे

            sudhirdeore29@rediffmail.com

      इंटरनेट ब्लॉगचा पत्ता: http://sudhirdeore29.blogspot.in/

         

बातमी, जाहिरात का पेडन्यूज

-         डॉ. सुधीर रा. देवरे

         माझा एक वार्ताहर मित्र काही दिवसांपूर्वी माझ्याजवळ म्हणाला होता की, नाशिकला तो अमूक एका वर्तमानपत्रात कामाला होता. तेव्हा अनेक लोक त्याच्याकडे बातमी देताना एक पाकिट देत. त्या पाकिटात पैसे असायचे. त्यामुळे ती बातमी छापून आणण्यासाठी तो आग्रही व्हायचा. असे छोटे वार्ताहर अशी पाकिटे स्वीकारीत असतील म्हणून या घटनेकडे मी किरकोळ म्हणून पाहिले.

         अलिकडे अशा अनेक बातम्या वर्तमानपत्रातील पहिल्या पानावर वाचायला मिळतात की ज्यांना कोणतेही बातमीमूल्य नसते. अशा बातम्या वाचून मला अचंबा वाटतो. या बातम्यांबाबत संशय येतो. ही बातमीच आहे की ही बातमी बनवण्यामागे काही देवघेव आहे असे वाटू लागते. एखाद्या कंपनीच्या एखाद्या गाडीबद्दलचे कौतुक या बातमीत असते. अथवा कुठल्यातरी निवडणुकीला उभ्या राहणार्या उमेदवाराचे स्वच्छ चारित्र्य या बातमीत वितृतपणे कथन केलेले असते. आणि दुसर्या दिवशी त्याच जागेवर त्याच्या विरोधी उमेदवारालाही नावाजण्याची कला या वर्तमानपत्रातून होताना दिसते.

         याला चॅनल्स सुध्दा अपवाद नाहीत. आत्ताच झी चॅनल आणि उद्योजक जिंदाल यांच्यातील हा देवघेवीचा वाद चव्हाट्यावर आला. बातमी देण्यासाठी जसे पैसे लागतात तसे बातमी दडपण्यासाठीही पैसे लागतात. काही दिवसांपूर्वी पैशांचे पाकिट स्वीकारणारे भुरटे पत्रकार आपण किरकोळ समजत होतो. तर आता चॅनल आणि वृत्तपत्राचे संपादक-मालकच सौदा करतात आणि तोही काही कोटींचा, अगदी करारपत्र करून.

         चॅनल्स- वृत्तपत्रे म्हणजेच पत्रकारीता हा लोकशाहीचा चौथा स्तंभ आहे. आणि तोही आता विश्वासार्ह राहिला नाही. तिथेही अनैतिकता आणि भ्रष्ट लोक घुसलेच. आता वृत्तपत्रे वाचायची की नाहीत आणि चॅनल्सवर बातम्या ऐकायच्या की नाहीत इथून विचार करावा लागेल.

-            डॉ. सुधीर रा. देवरे

            sudhirdeore29@rediffmail.com

      इंटरनेट ब्लॉगचा पत्ता: http://sudhirdeore29.blogspot.in/

         

मलाला ला सलाम

-         डॉ. सुधीर रा. देवरे

         तीन वर्षांपूर्वींपासून पाकिस्थानातील स्वात खोर्यात तालिबानी दहशतवाद्यांनी थैमान मांडले आहे. त्यांच्या अनेक आदेशांपैकी एक आदेश असा होता, स्वात खोर्यातील मुलींनी शाळेत जायचे नाही, घराबाहेर एकट्याने पडायचे नाही, पारंपरिक वेशभुषा करायची. अशा प्रकारच्या घटनांवर त्यांनी अनेक महिलांना आदिम शिक्षाही दिल्यात. वडिलांच्या सल्ल्याने या प्रकारच्या जुलमांना मलालाने विरोध केला. तेव्हा ती फक्त अकरा वर्षाची मुलगी होती. मलालाचे वडील एका मुलींच्या शाळेचे मुख्याध्यापक आहेत.

         मलाला शाळेत भाषणे करून तालिबान्यांच्या या आदेशाला आव्हान देत होती. मुलींचे प्रबोधन करत होती. टोपण नावाने तिने तालिबान्यांच्या विरोधात  इंटरनेटवर ब्लॉगही लिहिलेत. या सर्वांची परिणीती म्हणून तालिबान्यांनी तिची हत्या करायचे ठरवले. त्यांचा एक प्रयत्न वाया गेला. पण परवा त्यांनी शाळेची बस अडवून डाव साधला. आज ती फक्त चौदा वर्ष वयाची आहे.

         तालिबान चौदा वर्षाच्या निशस्त्र मुलीला घाबरले. हातात एके 47 असलेले असंख्य दहशतवादी या चिमुरडीला घाबरले आणि त्यांनी तिच्या डोक्यात गोळी घातली. ती आज मरणाच्या दारात आहे. किती भेकड असतात दहशतवादी त्याचे हे ताजे उदाहरण. तालिबानचा अर्थ देवाचे सेवक असा होतो. पण त्यांच्या आतापर्यंतच्या सगळ्या कृत्यांवरून ते सैतानाचे सेवक ठरतात.

         यातून जर बरे काही घडले असेल तर आंतरराष्ट्रीय समुदायासोबत पाकिस्तानातील सरकारसह सर्व राजकीय पक्ष, मुल्लामौलवी आणि सर्वसामान्य ना‍गरिकही मलालाच्या बाजूने उभे राहिलेत. तिला शौर्याचे पारितोषिक देऊन गौरवण्यात येत आहे. तालिबान आणि काश्मीर खोर्यातील दहशतवादी यांच्या विरोधात पाकिस्तानचे जनमत गेले तर दहशतवाद टिकणार नाही. आणि पाकिस्तानच्या उज्ज्वल भवितव्यासाठीही दहशतवाद निपटवणे गरजेचे आहे.

         मलाला लवकर बरी व्हावी. तिला उदंड आयुष्य लाभावे. भविष्यात पाकिस्तानात तिच्या नेतृत्वाचे पुरोगामी लोकशाहीचे सरकार स्थापन व्हावे, अशी इच्छा व्यक्त करून मलाला ला सलाम .

-            डॉ. सुधीर रा. देवरे

            sudhirdeore29@rediffmail.com

      इंटरनेट ब्लॉगचा पत्ता: http://sudhirdeore29.blogspot.in/

         

अपंगांच्या नावानेही सुरू ...

-         डॉ. सुधीर रा. देवरे

         माजी राष्ट्रपती डॉ. जाकिर हुसेन यांच्या नावाने डॉ. जाकिर हुसेन मेमोरियल ट्रस्ट 1986 सालापासून उत्तरप्रदेशात स्थापन झाला आहे. या ट्रस्टचे संस्थापक चेअरमन आजचे केंद्रिय कायदा मंत्री सलमान खुर्शीद आहेत तर या ट्रस्टच्या तहहयात सर्वेसर्वा प्रोजेक्ट ऑफिसर खुर्शीद यांच्या पत्नी लुईस खुर्शीद या आहेत. या ट्रस्टचे काम सहा राज्यांमध्ये चालतंय असे ट्रस्टचे म्हणणे आहे. अपंगांची उन्नती करणे, तीन चाकी सायकली देणे, कॅलिपर्स देणे, ब‍धिरांना ऐकण्याची उपकरणे देणे, पल्स पोलिओ मोहिम राबवणे आदी या ट्रस्टची कामे आहेत असे ट्रस्टची घटना सांगते. पण ---

         कागदावर जी हजारो अपंग लाभार्थिंची नावे आहेत ती तीस टक्के असली आणि सत्तर टक्के नकली असल्याचे उघड झालंय. ट्रस्ट 1986 पासून केंद्र सरकारची ग्रँट घेतंय. आणि या व्यतिरिक्त अनेक ठिकाणांहून ट्रस्टसाठी देणग्या मिळवल्या जातात. पैकी 2010  साली केंद्र सरकारकडून अडुसस्ट लाख रूपये आणि 2011 साली एक्कात्तर लाख रूपये ज्या कामासाठी ट्रस्टने कागदोपत्री खर्च केलेले दाखवले, त्या तीस टक्क्यातल्या असली लोकांनाही ती उपकरणे मिळालेली नाहीत. नकली व्यक्ती या जगातच अस्तित्वात नसल्याने त्यांना तो लाभ मिळणार नाही म्हणून त्यांना वगळून म्हणजे त्यांच्या नावाच्या पैशांचा गफला केला तरी खर्या तीस टक्के लोकांना तो लाभ मिळायला हरकत नव्हती. नकली नावांचे जे पत्ते दिले आहेत त्या पत्त्यांवर कोणीही भेटत नाही आणि गावातले लोक सांगतात की या नावाची व्यक्ती आमच्या गावात नाही. ही घटना आज उजेडात आली असली तरी ही फसवणूक 1986 सालापासून सुरू आहे हे स्पष्ट होते.

         कोणत्या अपंगाला कोणत्या उपकरणाची गरज आहे, हे तपासण्यासाठी वैद्यकीय अधिकार्यांच्या देखरेखीत अंपंगांची शिबीरे घेऊन उपकरणे वाटणी व्हावी असा नियम आहे. शिबिरात लाभार्थिंची वैद्यकीय तपासणी होते. त्यांना तसे प्रमाणपत्र दिले जाते. पण यापैकी या ट्रस्टने प्रत्यक्षात काहीही केलेले नसले तरी ग्रँट घेण्यासाठी कागदोपत्री सर्व सोपस्कार झालेले आहेत, असे दाखवले आहे. शिबीरे घेतली असल्याची विशिष्ट अधिकार्यांची पत्रे शासनाला सादर केलेली आहेत. मेडिकल ऑफिसर, समाज कल्याण अधिकारी, तहसिलदार, बिडीओ यांच्या खर्या नावांची पण खोट्या सह्या असलेली पत्रे कायद्याच्या चौकटीत सादर केली गेलीत.

         या प्रकरणाचा छडा आजतक या चॅनलने आपल्या पत्रकारांकडून गुप्त कॅमेर्याने लावला त्याबद्दल त्यांचे हार्दिक अभिनंदन. अपंगांची ही फसवणूक - हा गुन्हा कायद्याच्या 420 कलमात बसणारा आहे हे उघड आहे. उत्तर प्रदेशातील 17 जिल्ह्यांच्या प्रत्यक्ष सर्वेतून या ट्रस्टचा खोटारडेपणा उघडकीस आला आहे.

         हा गुन्हा उघड होत असताना लुईस खुर्शीद यांनी उत्तर प्रदेशातील एका सचिवाचे प्रतिज्ञापत्र आजतकला सादर केले. या पत्रात हे सचिव म्हणतात की, या ट्रस्टचे काम योग्य रितीने सुरू असून तिथल्या शिबिरांना मी स्वत: उपस्थित होतो. मात्र आजतकचे पत्रकार या सचिवांना भेटले असता सदर प्रतिज्ञापत्र त्यांनी दिलेले नाही आणि प्रतिज्ञापत्रावरची सहीही त्यांची नाही पण नाव मात्र त्यांचे आहे, असे त्यांचे म्हणणे आहे.

         सलमान खुर्शीद हे भारताचे आजचे कायदामंत्री आहेत. स्वत: कायदामंत्र्याने कायद्याची खिल्ली उडवली आहे. कायदा लोकांसाठी आणि आपल्यासाठी कायद्यात बसणार्या नकली फायली सादर करून ग्रँट मिळवणे आणि ती ही कोणाच्या नावावर तर अंपगांच्या. आता अपंगांच्या नावानेही लुट सुरू झालीय. भारताचे माजी राष्ट्रपती डॉ जाकिर हुसेन हे सलमान खुर्शीदचे आजोबा असावेत. खुर्शीद यांनी डॉ जाकिर हुसेन यांच्या नावाला तर काळिमा फासलाच पण अपंगांच्या नावावर जे आजपर्यंत करोडो रूपये या ट्रस्टने हडपले आहेत, त्यासाठी कितीही कठोर शिक्षा या खुर्शीद पती-पत्नीला दिली गेली तरी ती कमीच पडेल इतके नीचतम कृत्य त्यांनी केले आहे.  

-            डॉ. सुधीर रा. देवरे

            sudhirdeore29@rediffmail.com

      इंटरनेट ब्लॉगचा पत्ता: http://sudhirdeore29.blogspot.in/

         

आता महालक्ष्मीच्या प्रसादाची पाळी

                                                      - डॉ सुधीर रा. देवरे

   

         शिर्डीच्या साईबाबांचे प्रसादाचे लाडू काही दिवसांपूर्वी संपूर्ण देशात गाजले. भेसळीच्या तूपाचा भ्रष्टाचार देवाला सोडत नाही तर आपल्यासारख्या आम आदमीला कोण विचारतो? आणि आता कोल्हापूरच्या महालक्ष्मीच्या प्रसादाची पाळी आली. जी आख्या महाराष्ट्रात गाजतेय.

         महालक्ष्मीच्या मंदिरातील प्रसाद म्हणजे लाडू बनवणार्या महिलांवर कोणीतरी आक्षेप घेतला की मासिक पाळीच्या वेळी महिला अपवित्र असतात म्हणून त्यांनी प्रसाद बनवू नये. या सगळ्या प्रकाराकडे नीट बघितले तर प्रश्न आर्थिक आणि गटातटाचा आहे हे लक्षात येते. पण आश्रय घेतला गेला महिलांच्या मासिक पाळीचा. पुरोगामी महाराष्ट्र म्हणून आपण आपले कौतुक करून घेतो. पण अशा आज अनेक गोष्टींकडे निर्देश करता येईल की आपण पुरोगामी राहिलो नाहीत. पुरोगामी पूर्वी असू पण आता नाही.

         महिलांची मासिक पाळी म्हणजे काय? हेच आपल्याला माहित नाही. तशी कोणत्याही शिक्षणाची व्यवस्था आपल्याकडे नसल्यामुळे असे अज्ञान पिढ्यानुपिढया सुरू आहे:

         : प्रत्येक महिण्यात स्त्री च्या गर्भाशयात बीज तयार होते. विशिष्ट दिवसात त्या बिजाशी पुरूष बिजाचा संबंध आल्यास ते बीज रूजते व महिला गर्भवती होते. तसे झाले नाही तर ते बीज गळून पडते. याला स्त्री ची मासिक पाळी म्हणतात.

         असा हा निसर्गधर्म आहे. आणि जो निसर्गधर्म आहे त्याला मानवनिर्मित धर्म अपवित्र कसे ठरवू शकतो? हा तर पुरूष जन्माचा उगम आहे. म्हणजेच मानव जन्माचे सातत्य राखणारा तो शरीरधर्म आहे.

         आणि आता सगळ्यात महत्वाची गोष्ट. कोल्हापूरची महालक्ष्मी हे दैवत स्त्री आहे म्हणजे एक महिलाच आहे. दैवत असले तरी शरीरधर्म चुकणार नाही. मग महालक्ष्मीलाही आपण चार दिवस अपवित्र समजायजे का ???

-         डॉ. सुधीर रा. देवरे

            sudhirdeore29@rediffmail.com

      इंटरनेट ब्लॉगचा पत्ता: http://sudhirdeore29.blogspot.in/

पाऊस यावा पण आपण पोचल्यावर...

                                       - डॉ सुधीर रा. देवरे

इथे

प्रत्येकाला वाटतं

खूप

पाऊस यावा-

आपण

घरी पोचल्यावर...

ही माझी कविता आहे. आदिम तालनं संगीत या माझ्या अहिराणी कविता संग्रहात ही कविता आहे. मूळ कविता अहिराणी भाषेत असून तिचा हा मराठी अनुवाद. पाऊस कोणाला नको असतो? पण ऑफिसातून घरी निघताना मला वाटतं, त्याने जरा थांबावं. मी घरी पोचलो की पाऊस काय कोसळायचा तेवढा कोसळो.

पण मी घरी पोचलो म्हणजे सगळे जग घरी पोचेल असे थोडेच आहे? माझ्याऐवजी आता दुसरा कोणीतरी पावसाला थोडावेळ थांब म्हणेल. प्रत्येक पावसाळ्यात मला वाटतं, भरपूर पाऊस यावा मात्र माझ्या कोणत्याही कामाला व्यत्यय न करता यावा. पावसाने प्रमाणापेक्षा कमी येऊ नये आणि जास्तही येऊ नये. फक्त कामापुरते यावे.

हे झाले काव्यात्मक रसग्रहण. पण पाऊस आला तर मी पाणी साचवणार नाही. त्याला नीट वाहूही देणार नाही उतारावरून. माझ्या पन्हाळाचे पाणी माझ्या अंगणात सुध्दा पडता कामा नये. त्याला लांब पाईप लावून मी ते गल्लीत पडू देईल आणि शेजार्यांच्या अंगणातून कसे वाहील याची काळजी घेईल. मला पिण्यासाठी पाणी मात्र नगरपालिकेच्या नळाचेच पाहिजे. जे पावसाच्या ताज्या पाण्यापेक्षा कितीतरी पटीने दुषित असले तरी.

पावसाने यावे – मी कितीही प्रदुषण केले तरी त्याने यावे. त्याला जमिनीत झिरपायला जागा ठेवली नसली तरी. त्याला येण्यासाठी योग्य तेवढी झाडी अस्तित्वात ठेवली नाही तरी त्याने यावे. वृक्ष लावायला जागा कुठून आणायची असेही कोणी म्हणेल. घराच्या आजूबाजूला जी थोडीफार जागा असते तिथे झाडे लावता येतात. पण आपले घर दुरून दिसावे म्हणून कोणी झाडे लावत नाही. कोणी असलेली झाडे तोडून टाकतात. झाडांना घराजवळची अडचण समजतात.

घराजवळ वृक्ष नकोत पण पाऊस हवा आम्हाला. वाटर सप्लायचे पाणी कपात सुरू झाल्यावर आम्हाला पावसाचे महत्व कळते. शेतकर्याला वझाड्यामुळे बांधावर झाडे नकोत पण पाऊस हवा पेरणीसाठी, पिकं तगवण्यासाठी आणि विहिरीतील पाणी पातळी वाढण्यासाठी. पर्यावरणाची काळजी न घेता सर्वांना पाऊस हवा. काही लोकांना तर पाऊसच नको पण घरातल्या नळाला पाणी हवंय चोवीस तास.

-         डॉ सुधीर रा. देवरे

           sudhirdeore29@rediffmail.com

     इंटरनेट ब्लॉगचा पत्ता: http://sudhirdeore29.blogspot.in/

          

मराठी माणूस महाराष्ट्रापुरता

- डॉ सुधीर रा. देवरे

         दिल्लीला गेल्यावर मी मराठी माणूस आहे हे सांगायला मला कमीपणा वाटेल का? पाटण्याला गेल्यावर मी ताट मानेने सांगू शकेन का, मी मराठी माणूस आहे म्हणून? भोपाळ, चेन्नई, हैदराबाद, कानपुर, लखनऊ, चंदीगड, अलीगढ आदी ठिकाणी मराठी माणूस म्हणून माझे कसे स्वागत होईल? देशात- इतर राज्यात जर माझे कुठेच चांगले स्वागत होणार नसेल तर मी माझ्या महाराष्ट्रात चुकीचा वागतो असे म्हणावे लागेल का?

         दोनहजार दहा साली दिल्लीतील प्रगती मैदानातीन जा‍गतिक पुस्तक मेळाव्यात मराठी पुस्तकांच्या स्टॉलसमोर एका व्यक्तीने शिव्या देण्याचा प्रयत्न केला असे पद्मगंधा प्रकाशनाचे अरूण जाखडे यांनी सांगितले होते. प्राध्यापक श्रीनिवास सिरास या मराठी माणसाचा काही दिवसांपूर्वी अलिगढ विद्यापीठ परिसरात गुढ मृत्यू झाला होता. (संदर्भ: लोकसत्ता). काही मराठी तरूण दिल्लीहून रेल्वेने येत असताना अशाच रोषाला सामोरे गेले. असे का होते?

         या पुरोगामी महाराष्ट्राची सर्वांना समावून घ्यायची आणि देशाचे नेतृत्व करायची थोर आणि उज्वल परंपरा आहे. संत ज्ञानेश्वर-तुकाराम पासून आताच होऊन गेलेल्या गाडगे महाराजांपर्यंत महाराष्ट्राला थोर संत परंपरा आहे. छत्रपती शिवाजी, शाहू महाराज, टिळक, आगरकर, गोपाळकृष्ण गोखले, न्यायमूर्ती रानडे, महात्मा फुले, बाबासाहेब आंबेडकर, साने गरूजी, सी. डी. देशमुख, यशवंतराव चव्हाण, शरद पवार, मधु दंडवते, एस. एम. जोशी आदींची दृष्टी विशाल आणि कोणत्याही जातीपलिकडे होती-आहे. स्वातंत्र्यासाठीच्या चळ‍वळीतही महाराष्ट्राचे योगदान अग्रणी होते.

         अशा पार्श्वभूमीवर आपण संकुचित विचार करणे विघातक ठरणारे आहे. महाराष्ट्राबाहेर काही कोटी मराठी लोक आहेत. या सवार्नांच आपण बृहन महाराष्ट्र म्हणतो. देशाबाहेरही मराठी लोक राहतात. त्यांना नीट राहू द्यायचे असेल तर आपण महाराष्ट्रात नीट वागले पाहिजे.

-         डॉ सुधीर रा. देवरे

      इंटरनेट ब्लॉगचा पत्ता: http://sudhirdeore29.blogspot.in/

असीम त्रिवेदी आणि ह. मो. मराठे

- डॉ सुधीर रा. देवरे

         साहित्याशी आणि कला जगताशी संबंध असणार्या दोन जणांना एकाच आठवडयात अटक झाली. असीम त्रिवेदी हे व्यंगचित्रकारापेक्षा चळवळे आणि प्रचारक कार्यकर्ते अधिक आहेत. म्हणून त्यांच्या व्यंगचित्रात वस्तुनिष्टपणापेक्षा एक दृष्टीकोन डोकावतो जो सामुहीक पातळीवर मान्य होण्याऐवजी आपल्या गटालाच जास्त भावतो. अशाच उत्साहाच्या भरात हे चित्र रेखाटले गेले असावे जे वादग्रस्त ठरले. या विशिष्ट व्यंगचित्राचे कोणालाही समर्थन करता येणार नाही हे खरे असले तरी हा 124 अ सारख्या देशद्रोही कलमात बसणारा गुन्हा नाही. पहिली गोष्ट म्हणजे अशी याचिका कोणी दाखलच करायला नको होती आणि कोणी केली तरी व्यंगचित्रकाराला योग्य ती समज देऊन सोडायला हवे होते. पण शासन असो की समाज आपण इतके अतिसंवेदनाशिल कसे झालोत की आपल्याला कोणतीही कृती आता देशविघातक वाटायला लागली. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्य का स्वैराचार अशी चर्चा होऊन या कृतीकडे दुर्लक्ष करायला हवे होते.

         दरम्यान ह. मो. मराठे यांनाही अटक होऊन सुटका झाली. मराठे यांना त्यांच्या कोणत्याही कलाकृतीत म्हणजे पुस्तकात असे असे लिहिल्यामुळे अटक झाली असे नाही. तर त्यांनी एखाद्या धंदेवाईक आणि जातीयवादी राजकारण्यासारखे पत्रक वाटून आपल्यावर ही आपत्ती ओढवून घेतली. म्हणून त्यांच्या अटकेचा अर्थ हा साहित्यिकाच्या अभिव्यक्तीवरील हल्ला असे म्हणता येणार नाही. तरीही मराठेंवर गु्न्हा दाखल व्हायला नको होता. त्यांना अटक व्हायला नको होती. त्यांचे जे विचार होते ते व्यक्तीगत होते. म्हणून तेवढ्यापुरती त्यांच्यावर व्यक्तिगत टीका करून हा विषय संपवायला हवा होता.

         त्रिवेदी आणि ह. मो. मराठे या दोघांची अटक निषेधार्ह आहे. यापुढे जरा कुठे काही खट्ट झाले नोंदवा गुन्हा आणि करा अटक असा पायंडा पडू नये. त्रिवेदींना ही अटक हिरो करून गेली. त्यांना भारतभर प्रसिध्दी मिळाली. त्यांच्या बाजूने सहानुभूतीची लाट आली. त्याच वेळी मराठेंच्या बाजूने कोणीही उभे राहिले नाही. कारण त्यांनी जे केले होते ते समर्थनिय नव्हते. त्यांना ही अटक मानहानी आणि लहान करून गेली. याचा धडा प्रत्येकानेच घ्यायला हवा.

- डॉ सुधीर रा. देवरे

            (माझा ब्लॉग)

साहित्याची जात का साहित्यिकाची जात

- डॉ सुधीर रा. देवरे

         साहित्यिक, विचारवंत, कलावंत यांना जात धर्म नसतो. ते मानवतावादी असतात. पशु, किटका‍दी प्राण्यांवरही साहित्यिक प्रेम करतो. साहित्य आणि साहित्यिक हे वैश्वीक असतात. अनेक साहित्यिकांना देशाच्या सीमा पाळणे सुध्दा कमीपणाचे वाटते. अशा परतत्वस्पर्श क्षेत्रात कालबाह्य जातीयवादी डबके तयार करणे हे कृत्य किती किळसवाणे ठरावे.  जेव्हा एखादा साहित्यिकच जातीयवादी बोलतो, जातीचे समर्थन करतो तेव्हा सर्वसामान्य लोकांनी काय करावे? राजकारणी लोकांनी  जातीपातीचे तट उभे करून देशाचे या आधीच वाटोळे केले आहे. आणि आता आपणही? साहित्यिक हा जातीभेद, धर्मभेद, लिंगभेद, वर्गभेद, देशभेद, वाईट प्रथा यांच्याविरूध्द दंड थोपटणारा असतो. राजकारण्यांनाही चार खडे बोल सुनावू शकतो.

         खरे तर अशा जातीयवादी तथाकथित लेखकांनी आपण साहित्यिक आहोत का? आपल्या साहित्याची जात काय आहे? म्हणजे आपले साहित्य काय दर्जाचे आहे याचे आत्मपरिक्षण करणे गरजेचे आहे. पण तसे न करता म्हणजे तसे करून आपण आपल्याच नजरेतून उतरण्यापेक्षा, आपण ‍श्रेष्ठ साहित्यिक नसलो तरी श्रेष्ठ जातीचे आहोत असा समज करून घेण्यासाठी कोणत्याही कष्टांची गरज नसते. आपल्या वंशश्रेष्ठत्वाचा आश्रय घेणे केव्हाही सोपे असे अशा प्रकारचे जातीय भांडवल करणार्या ‍साहित्यिकाला वाटत असावे.

         ह. मो. मराठे यांची पुस्तके किती प्रगल्भ वा सकस, दर्जेदार आहेत हे या आधीच सर्व ‍साहित्यिक, रसिक, वाचक यांना ज्ञात आहे. आपल्याला अध्यक्षिय मते मिळावीत यासाठी आज ते त्यांच्या साधारण गुणवत्तेच्याही कितीतरी खाली उतरले म्हणून त्यांच्या पोरकटपणाबद्दल वाईट वाटले. विशेष म्हणजे ते आपल्या पत्रकातील वा पत्रातील मजकुरावर ठाम असून त्याचे ते समर्थन करतात की, मी ब्राम्हण असल्यामुळे मला मतदान करा असे मी कुठेही सरळपणे म्हटलेले नाही. व्यंजना, लक्षणा, वक्रोक्ती माहीत असलेला साहित्यिक सांगतो की मी तसे सरळपणे बोललो का? असे बालीश समर्थन फक्त एखादा पाचवीतला मठ्ठ मुलगा करू शकेल. साहित्यिक असलेला माणूस नव्हे.

         अ. भा. साहित्य संमेलनाचे त्याच्या पेक्षा मोठे विकृत अपत्य म्हणजे विश्वसाहित्य संमेलन आणि ओंगळ अनुकरणीय अपत्य म्हणजे गावपातळ्यांवर होणारी असंख्य साहित्य संमेलने. ही दोन्ही संमलने घेणारे महामंडळ एकच आहे. घटना एकच आहे. पण एका संमेलनासाठी निवडणूक होते तर दुसर्यासाठी अध्यक्ष ठरवला जातो. आणि मतदार कोण हा पुन्हा एक संशोधनाचा विषय. कवयित्री इंदिरा संत निवडणूकीत हरल्या आणि साहित्यिक नसलेली व्यक्ती ज्यावेळी निवडून आली तेव्हाच ही संमेलने रद्द झाली पाहिजेत असे मला वाटले होते. पण आता तर कहर झाला. कोणताही साहित्यिक दृष्टीकोन नसलेले आणि एक दोन पुस्तके प्रकाशित झालेल्याला आपण साहित्यिक झालो असे वाटते तर दुसरीकडे फक्त संखेने शंभर पुस्तके प्रकाशित झालेल्या माणसालाही आपण ‍साहित्यिक झालो असे वाटते. आणि म्हणून ह. मो. मराठ्यांसारखे साहित्यिक उत्पन्न होतात. अस्सल साहित्यिकांचा या सर्व घटनांशी काहीही संबध नसतो.

         प्रत्येक साहित्य संमेलन कशाच्या तरी वादात सापडते. पण या वर्षाच्या साहित्य संमेलनाची चर्चा एका नियोजित अध्यक्षाच्या पत्रामुळे इतक्या खालच्या पातळीवर आली की आता आपण साहित्यिक आहोत हे सांगायला लाज वाटावी. सगळ्याच प्रकारची साहित्य संमेलने होणे यापुढे त्वरीत थांबावे असे मनापासून वाटते.

  - डॉ सुधीर रा. देवरे

विश्व मराठी साहित्य संमेलन

                                         - डॉ सुधीर रा. देवरे

         या वर्षाचे विश्व मराठी साहित्य संमेलन कॅनडातील टोरांटो येथे होणार होते. साहित्य महामंडळाने ते रद्द केले आहे. रद्द करण्याचे कारण आयोजकांकडून त्यांना विमानाची तिकिटे वेळेत पोचली नाहीत हे आहे. बेचाळिस तिकिटे महामंडळाला हवी होती. पैकी एकही तिकिट महामंडळाला कमी चालणार नाही. या बेचाळिस लोकांमध्ये नेमके कोणते साहित्यिक आहेत? पैकी अठरा महामंडळाचे पदाधिकारी, जे आतापर्यंतच्या तिन्ही विश्वसाहित्य संमेलनाला जाऊन आले आहेत. आणि बाकिचे जे कोणी लोक आहेत ते ही महाराष्ट्रातील थोर साहित्यिक आहेत असे महामंडळाला वाटते. आणि हे सर्व लोक या आधीच्या संमेलनांनाही जाऊन आलेले होते. महाराष्ट्रातील चाळीस- बेचाळीस लोक का होईना पण आलटून पालटून संमेलनाला जातील असे नाही. प्रत्येक वर्षी हेच लोक संमेलन गाजवतील. महाराष्ट्रातील बेचाळिस लोक, जे साहित्यिक नाहीत अशांसाठी महाराष्ट्र सरकार तीन वर्षांपासून 25 लाख ते 50 लाख रूपये अनुदान देत आहे.

         महामंडळातील पदाधिकारी, बाकिचे हौशी कुठेही आपली वर्णी लाऊन घेणारे साहित्यिक तेही फक्त बेचाळिस आणि परदेशातील भक्कम आर्थिक परिस्थिती असणारे मराठी लोक यांच्यासाठी विश्व मराठी साहित्य संमेलन या नावाने हा प्रचंड पैसा खर्च होत आहे. यातून ना मराठी भाषेचे भले होत ना मराठी साहित्याचे. चांगले पुस्तके वाचकांपर्यंत पोचत नाहीत आणि कोणती पुस्तके वाचकांनी वाचावीत हे लेखक आपल्या पुस्तकांशिवाय वाचकाला सांगत नाहीत.

         विश्वसाहित्य संमेलन असो की अ भा म साहित्य संमेलन. जिल्हा साहित्य संमेलन असो की गाव पातळीवरचे साहित्य संमेलन. साहित्यिकांपेक्षा इतर हौशी लोकांनाच त्याचा फायदा होत असतो अ‍ाणि गाव पातळीवरचा कार्यकर्ताही विश्वसाहित्य संमेलनासारखाच गाजण्याचा प्रयत्न करत असतो. अशा सर्व साहित्य मंडळांमध्ये साहित्यिक नावाला आणि हौशी उलाढाल करणारे लोकच मंडळ हायजॅक करताना दिसतात. संमेलनात पैसे देणार्याला आणि धावपळ करणार्या लोकांनाच साहित्यिक ठरवण्याचा प्रयत्न होतो. संमेलनातच नव्हे तर कोणत्याही व्यासपीठांवर टाळ्या खाऊ भाषण करणार्यांना वाचक साहित्यिक म्हणत असतात आणि हा गैरसमज असे हौशी साहित्यिक वाचकांमध्ये जोपासत राहतात. सारांश, जत्रा, उत्सव साजरा करण्यापलिकडे आपण जाऊ शकत नाही आणि अशा उद्योगातून जी तात्पुरती कृतक प्रसिध्दी मिळते तीच साहित्यिक म्हणून प्रसिध्दी आहे असा समज करून आपण वैश्विक साहित्यिक होऊ पाहतो.

- डॉ सुधीर रा. देवरे

            (माझा ब्लॉग)